Amerika Museum Cuijk was een heus juweeltje

CUIJK - Nog niet zo lang geleden was er in Cuijk een volkenkundig museum, het Amerika Museum. Dit was een zeer bezienswaardig museum dat zich, als enige in Nederland, volledig toelegde op de oorspronkelijke culturen van het Amerikaanse continent. De collectie omvatte enkele duizenden voorwerpen. Het was de museale uitbouw van de collectie van een missionerende congregatie, die van de Paters Oblaten van Maria.

Door Hans Peters

Het contact van Cuijk met de Paters Oblaten ontstond in 1969, toen de orde zich in Cuijk vestigde. Pater Rientjes, later conservator van het museum, kreeg van de orde de opdracht de collectie beschikbaar te stellen voor het publiek. De raad van Cuijk verleende een investeringssubsidie en in 1973 werd het Amerika Museum geopend in de laagbouw van dienstencentrum Victor Hugo aan de Molenstraat. Op aandringen van de gemeente, die het culturele hart van Cuijk wilde versterken, is het museum in 1993 verhuisd naar de Streekschouwburg.

Een belangrijk deel van de verzameling werd gevormd door voorwerpen van de Inuït, de oorspronkelijke bewoners van Noord-Canada. Daarnaast voorwerpen van de pre-Columbiaanse hoogculturen van Midden- en Zuid-Amerika, met de nadruk op Mexico en Peru. De Inuït collectie was uniek. Die was voor het grootste deel op één locatie verzameld en gaf een vrijwel compleet beeld van het leven van de Inuït.

Uit de collectie werden regelmatig wisseltentoonstellingen samengesteld. Op die manier werd telkens een andere, oorspronkelijke inheemse cultuur van het Amerikaanse continent belicht. Aan de hand van teksten, foto’s, jachtmateriaal, kunst- en gebruiksvoorwerpen werd een verhaal verteld, aanhakend bij de actualiteit. Daarbij wilde men laten zien hoe de culturen gunstig of ongunstig zijn beïnvloed door de moderne ontwikkelingen.

Bijvoorbeeld: ’Nuvanut - ons land’ en ‘Als sneeuw voor de zon - de Inuït van Noord-Canada’; over het leven van de Inuït onder arctische omstandigheden in veranderende tijden (invloed van westerse cultuur).

‘De wereld in balans’, een tentoonstelling over de indianen in het Amazonegebied in Colombia. Hoe probeert dit volk de balans tussen fysieke en spirituele elementen te herstellen en te bewaren na het contact met de westerse beschaving.

De collectie genoot een zeker internationaal aanzien, ondanks het ontbreken van echte topstukken. Toch waren er ook zeker juweeltjes te bewonderen in het museum. Onder andere een huisaltaartje van de Nayarit uit Mexico van ongeveer 300 jaar voor Christus, een initiatiekleed van de Teffé indianen uit Brazilië, een Inka quipu (een telsnoer uit Peru) en een 2500 jaar oud beeld uit West-Mexico.

Het museum had een bovenregionale betekenis, tachtig procent kwam van buiten de regio. Op het hoogtepunt trok het jaarlijks gemiddeld 4000 bezoekers (schoolklassen, verenigingen, vrouwenclubs).

Het museum is niet meer. Gebrek een ruimte om uit te breiden, subsidies die afgebouwd werden, ouder wordende paters die hun collectie niet meer konden onderhouden. Jammer genoeg is het dit museum niet gelukt zich aan te sluiten bij Het Nationaal Museum van Wereldculturen (Afrika Museum, Tropenmuseum en Museum Volkenkunde). U kunt de voorwerpen nog bewonderen op collectie.wereldculturen.nl (Amerika-collectie Museum Cuijk), of beter, een van deze musea bezoeken.

Foto: Het Cuijks Archief